یکی از راهکارهای کلیدی در بهبود عملکرد سازمانها، بهرهگیری از اصل اجماع در تصمیمگیری است؛ یعنی جمعآوری دیدگاههای گوناگون و انتخاب بهترین نظر از میان آنها. این رویکرد، برخلاف روشهای فردمحور، نه تنها تصمیمات را به بلوغ میرساند، بلکه سرمایه انسانی سازمان را نیز بالفعل میسازد.
در مدیریت اسلامی، خرد جمعی جایگاه ویژهای دارد. قرآن کریم در آیه ۳۸ سوره شورا میفرماید:
"وَ أَمْرُهُمْ شُورى بَیْنَهُمْ"
یعنی «و کارشان را با مشورت میان خود انجام میدهند»، که تأکیدی است بر نقش مشورت در اداره امور. بنابراین، مدیریت اسلامی نه بر دیکتاتوری، بلکه بر تعامل، گفتگو و مشارکت استوار است. چنانکه امام علی (علیهالسلام) نیز فرمودند:
"من استبد برأیه هلك، و من شاور الرجال شاركها فی عقولها"
یعنی «کسی که بر رأی خود پافشاری کند، نابود شود؛ و کسی که با دیگران مشورت کند، در عقل آنان شریک گردد».
در عمل نیز، قدرت مدیران در گرو حمایت، همدلی و همکاری کارکنان است؛ همانگونه که دولتها با پشتوانه ملتها قوی میشوند، مدیران نیز با تکیه بر همدلی و مشارکت نیروهای خود میتوانند سازمانی قدرتمند و پویا بسازند.
اگر بخواهیم تصمیمگیری را به دو اصل بنیادین خلاصه کنیم، این دو نکته حیاتی باید مورد توجه قرار گیرد:
فروتنی در شنیدن نظر دیگران:
در جلسات تصمیمگیری باید این جمله را همیشه به یاد داشته باشیم:
«ممکن است من نکتهای را از قلم انداخته باشم که دیگران به آن توجه کردهاند.»
این اصل، از شعارهای کلیدی شرکت بینالمللی P&G است؛ شرکتی که برندهای معتبری همچون تاید، ژیلت، کرست، اورال بی و... را در اختیار دارد. در واقع، یک مدیر موفق نباید خود را عقل کل بداند، بلکه باید بپذیرد که تصمیم خوب، حاصل اندیشه جمعی است.
وفاداری به تصمیم نهایی پس از اجماع:
حتی اگر فردی در جلسه با تصمیم نهایی مخالف بوده، پس از جمعبندی و اتخاذ تصمیم، باید در اجرای آن همراهی و حمایت کند. یکی از آفتهای رایج در سازمانها این است که برخی افراد مخالف، پس از پایان جلسه تلاش میکنند با کارشکنی یا بیعملی، تصمیم را شکستخورده جلوه دهند تا اثبات کنند نظرشان درستتر بوده است. این رفتار نه تنها غیراخلاقی است، بلکه مغایر با اصول همکاری تیمی و تقوا در مدیریت اسلامی است.
در نتیجه، مدیریت بر مبنای مشورت، مشارکت و حمایت جمعی، راهی مطمئن برای تصمیمسازی صحیح، کاهش خطا و افزایش برکت در کارهاست؛ همانگونه که در تعالیم اسلامی آمده است:
"برکت در جماعت است."
اللهم عجل لولیک الفرج
✍عبدالکریم نعناکار
https://eitaa.com/ofoghe_andisheh