یکی از مهارتهای کلیدی در مدیریت، هنر گفتوگوی مؤثر و سازنده است. تجربه نشان میدهد که شیوهی آغاز سخن، میتواند سرنوشت یک تعامل را رقم بزند؛ خواه در محیط خانواده باشد یا در فضای کاری و سازمانی. متأسفانه بسیاری از ما عادت داریم گفتوگو را با عباراتی چون «نه»، «اما» یا «ولی» آغاز کنیم؛ بیآنکه متوجه پیام پنهان این واژهها باشیم.
برای مثال، کارمندی راهحلی برای بهبود روند تولید ارائه میدهد. اگر مدیر پاسخ دهد: «نه، این روش مناسب نیست»، حتی اگر نیت خیر داشته باشد، در واقع اولین پیام او رد صریح نظر مخاطب است. این برخورد بهطور طبیعی سبب واکنش تدافعی و کاهش مشارکت میشود. حتی اگر گفته شود: «پیشنهاد خوبیه، اما...» باز هم ناخودآگاه نظر مقابل در حاشیه قرار میگیرد و این ذهنیت ایجاد میشود که شنیده نشده است.
اما رویکردی هوشمندانهتر و اخلاقیتر نیز وجود دارد: «روش تأیید همراه با توسعه» یا همان تکنیک بلی–و. در این شیوه، بهجای نفی یا تقابل، نظر طرف مقابل را تأیید میکنیم و سپس دیدگاه خود را بهعنوان تکمیلکننده میافزاییم. مثلاً: «پیشنهاد شما برای بهبود روند تولید قابل توجه است، و اگر بتوان آن را با بررسی بازار ترکیب کرد، شاید نتیجه بهتری بگیریم.»
این سبک گفتگو، علاوه بر آنکه کرامت مخاطب را حفظ میکند، نوعی همفکری ایجاد میکند که در آموزههای اسلامی با عنوان مشورت و مدارا توصیه شده است: فَبِما رَحْمَةٍ مِنَ اللهِ لِنْتَ لَهُمْ... وَ شاوِرْهُمْ فِی الأَمْرِ (آلعمران: ۱۵۹). مدیری که اهل مدارا و گفتوگوی همدلانه باشد، نه تنها اعتماد میآفریند، بلکه سرمایهی انسانی سازمان را به مشارکت واقعی دعوت میکند.
پس بیاییم تمرین کنیم که با زبان نیکو، نقد را به فرصت، و اختلاف را به همافزایی تبدیل کنیم. این، هنر مدیریت اخلاقمحور است.
اللهم عجل لولیک الفرج
✍ عبدالکریم نعناکار
https://eitaa.com/ofoghe_andisheh
اذا حسن الخلق لطف النطق